Principe

Een goede kleurechtheid is een belangrijke vereiste en verwijst naar de weerstand van verschillende soorten gekleurde (geverfde of geprinte) textielmaterialen om af te bleken of aan te bloeden onder invloed van onder andere water, licht, wrijving, wassen, zweet enz. waaraan ze normaal worden blootgesteld tijdens de productie en dagelijks gebruik.

De kleurechtheid wordt beïnvloed door verschillende factoren zaols:

  • De chemische samenstelling van de vezel en de compatibiliteit tussen verf(methode) en vezel.
  • De moleculaire structuur van de kleurstof: hoe groter de molecule hoe vaster die komt te zitten in de inter-polymere ketting van een vezel en hoe beter de kleurechtheid.
  • De hechtingswijze van de kleurstof op de vezel.
  • De hoeveelheid kleurstof of kleurdiepte. Een diepere (donkerdere) kleur is minder kleurecht dan een bleke/lichtere kleur.
  • Aanwezigheid van andere chemicaliën in het materiaal
  • De blootstelling aan licht en andere invloeden (transpiratie, water...)

Genormaliseerde testmethodes: enkele voorbeelden

Kleurechtheid tegen licht

  • ISO 105-B01:2014: testmethode om de kleurechtheid van textiel tegen de invloed van daglicht. 
  • ISO 105-B02:2013: testmethode om het effect te bepalen van een kunstlichtbron, die natuurlijk daglicht (D5) simuleert, op de kleur van textiel. Deze methode wordt ook toegepast op wit ((optisch) gebleekt)  textiel.

Kleurechtheid tegen wassen

  • ISO 105-C06:2010: testmethode voor het bepalen van kleurechtheid van textiel tegen alle soorten en vormen van huishoudelijke of commerciële wasprocedures die worden toegepast voor het wassen van normale huishoudartikelen met gebruik van een referentie detergent. Industrieel en ziekenhuistextiel kan worden onderworpen aan speciale wasprocedures die op sommige punten strenger kunnen zijn. Het kleurverlies en vlekvorming als resultaat van desorptie en/of de abrasieve werking van een enkelvoudige test is zeer gelijkend aan één commerciële of huishoudelijke wasbeurt. De resultaten van meervoudige testen kunnen in sommige gevallen gelijklopend zijn tot aan vijf commerciële of huishoudelijke wasbeurten aan een temperatuur tot 70°C. De meervoudige testen zijn strenger dan de enkelvoudige testen wegens de grotere mechanische actie.

Kleurechtheid tegen menselijke transpiratie en speeksel

  • ISO 105-E04:2013: testmethode voor het bepalen van de kleurechtheid van textiel tegen menselijke transpiratie (zweet).
  • ISO 20701 | IUF 427:2017: testmethode voor het bepalen van de kleurechtheid tegen speeksel van leder, ongeacht de verfprocedure. De methode maakt gebruik van een kunstmatige speekseloplossing om te simuleren of de kleurstof migreert van het leder naar de mond of naar de slijmvliezen.

Kleurechtheid tegen wrijving

  • ISO 105-X12:2016: testmethode voor het bepalen van de kleurechtheid van textiel, met inbegrip van textiele vloerbekleding en andere poolweefsels, tegen wrijving en het afgeven van vlekken op andere materialen. Deze testmethode is toepasbaar op textiel gemaakt uit alle soorten vezels in de vorm van garens en weefsels, geverfd of geprint. Er kunnen twee testen worden uitgevoerd: één met een droge wrijfdoek en één met een natte wrijfdoek. 

Hoe evalueert men kleurechtheid? Een voorbeeld

Kleurechtheid tegen chloorhoudend water (zwembadwater) (ISO 105-E03:2010)

The test is carried out according to ISO 105-E03:2010 -- Textiles -- Tests for colour fastness -- Part E03: Colour fastness to chlorinated water (swimming-pool water).

This part of ISO 105 specifies a method for determining the resistance of the colour of textiles of all kinds and in all forms to the action of active chlorine in concentrations such as are used to disinfect swimming-pool water (break-point chlorination). Three alternative test conditions are specified. The active chlorine concentrations of 50 mg/l and 100 mg/l are intended for swimwear. The active chlorine concentration of 20 mg/l is intended for accessories such as beach robes and towels.

A specimen of the textile is treated with a weak chlorine solution of a given concentration and dried. The change in colour of the specimen is assessed by comparison with the grey scale or instrumentally. Three alternative test conditions are specified.

Apparatus

  1. Suitable mechanical device, consisting of a water bath containing a rotatable shaft which supports, radially, glass or stainless steel containers with a diameter of (75 ± 5) mm and a height of (125 ± 10) mm of (550 ± 50) ml capacity, the bottom of the containers being (45 ± 10) mm from the centre of the shaft. The shaft/container assembly is rotated at a frequency of (40 ± 2) min−1. The temperature of the water bath is thermostatically controlled to maintain the test solution at the prescribed temperature ±2 °C. Other mechanical devices may be used for the test, provided that the results are identical to those obtained in the apparatus described above.
  2. pH-meter, having an accuracy of 0,02 units.
  3. Grey scale for assessing change in colour, complying with ISO 105-A02.
  4. Spectrophotometer or colorimeter for assessing change in colour, complying with ISO 105-A05.
  5. Analytical balance, accurate to ± 0,01 g (see ISO 105-A01).

Reagents

  • Sodium hypochlorite (NaOCl) in different compositions
  • Potassium dihydrogenphosphate (KH2PO4)
  • Disodium hydrogenphosphate dihydrate (Na2HPO42H2O), or disodium hydrogenphosphate dodecahydrate (Na2 HPO 4⋅12H2O).
  • Grade 3 water, complying with ISO 3696.

Test specimen

  • If the textile to be tested is fabric, use a specimen measuring (40 ± 2) mm × (100 ± 2) mm.
  • If the textile to be tested is yarn, knit it into fabric and use a specimen measuring (40 ± 2) mm × (100 ± 2) mm, or make a wick of parallel lengths, (100 ± 2) mm long and about (5 ± 2) mm in diameter, tied near both ends. 
  • If the textile to be tested is loose fibre, comb and compress enough of it to form a sheet measuring (40 ± 2) mm × (100 ± 2) mm. Determine the mass of the fibre and sew it onto a piece of polyester or polypropylene cloth to support the fibre. The liquor ratio (see 7.1) shall be based on the mass of fibre only.

Procedure

  • Each specimen shall be tested in a separate container in the mechanical device. Immerse the specimen in the sodium hypochlorite solution, ensuring that the specimen is thoroughly wetted. Close the container and agitate at (27 ± 2) °C for 1 h in darkness.
  • Remove the specimen from the container, squeeze or hydroextract it, and dry it by hanging it in air at room temperature in subdued light.
  • Assess the change in colour of each specimen with reference to the original specimen by comparison with the grey scale and/or instrumentally.
     

Test report

The test report shall include the following information:

  1. a reference to this part of ISO 105 (ISO 105-E03:2010);
  2. all details necessary for the identification of the sample tested;
  3. the numerical grey scale ratings and/or instrument assessment for the change in colour of each specimen;
  4. the concentration of active chlorine used (see 5.2, 5.3 and 5.4.);
  5. any deviation, by agreement or otherwise, from the procedure specified.